Sieci telekomunikacyjne — światłowody i kable miedziane

To dziś najbardziej masowa aplikacja bezwykopowa w Polsce. Programy KPRMSC, środki unijne na rozwój szerokopasmowego internetu, zobowiązania operatorów wobec UKE — wszystko to napędziło budowę dziesiątek tysięcy kilometrów światłowodów rocznie. Charakterystyka tych projektów:

• Małe średnice rurociągu — typowo HDPE 32–110 mm.
• Krótkie i średnie odcinki — od kilkunastu do kilkuset metrów.
• Duża liczba przekroczeń infrastruktury (drogi, chodniki, podjazdy).
• Wymagana relatywnie niska precyzja położenia (rurociąg ciśnieniowy, nie grawitacyjny).

Najczęściej stosowane technologie: HDD dla dłuższych odcinków, przeciski dla krótszych przepustów pod drogami, w gęstej zabudowie miejskiej coraz częściej technologia mikrowykopów (microtrenching) — to alternatywa dla typowo bezwykopowych metod, polegająca na wycinaniu wąskiego (5–10 cm) i płytkiego (30–60 cm) rowu. Nie jest to klasyczna metoda bezwykopowa, ale w gęstej zabudowie często stosowana jako kompromis.

Sieci energetyczne — kable średniego i wysokiego napięcia

Drugi duży segment to budowa i modernizacja sieci elektroenergetycznych. Trend ostatnich lat — przekładanie linii napowietrznych pod ziemię. Powody: zwiększenie odporności sieci na zjawiska atmosferyczne, estetyka krajobrazu, rosnące wymagania bezpieczeństwa. Charakterystyka:

• Średnice rurociągów osłonowych typowo DN 110–315 mm.
• Długości od kilkudziesięciu do kilkuset metrów.
• Wymagania izolacji od gruntu (rury osłonowe).
• Konieczność zachowania odpowiednich odległości od innych sieci.

Technologie: HDD dla dłuższych tras, przeciski dla przepustów. W obszarach miejskich, gdzie jest wiele kolizji z istniejącymi sieciami, HDD pozwala omijać przeszkody — to jego decydująca zaleta. Maszyny dla branży energetycznej muszą być zarówno wystarczająco silne, jak i kompaktowe — duża część zleceń dotyczy obszarów z ograniczonym dostępem.

Sieci gazowe — szczególne wymagania bezpieczeństwa

Gazociągi to segment, w którym bezpieczeństwo dominuje nad każdym innym kryterium. Każdy nieszczelny gazociąg to potencjalna katastrofa, dlatego wykonawstwo bezwykopowe musi spełniać szczególnie restrykcyjne wymagania. Charakterystyka:

• Średnice od DN 50 (przyłącza) do DN 800 (magistralne).
• Wymagania szczególne dla rur osłonowych (gazoszczelność, sygnalizacja wycieków).
• Konieczność zachowania odległości od innych sieci, szczególnie elektrycznych.
• Wymagania pełnej dokumentacji powykonawczej z lokalizacją trasy.

Technologie: dla mniejszych średnic — HDD i hydrauliczna maszyna do przecisków sterowanych , dla większych magistral — mikrotunelowanie. Ważny element to lokalizacja trasy GPS i RTK — gazociąg musi być dokładnie zlokalizowany w dokumentacji, żeby przyszłe roboty ziemne mogły go ominąć.

Sieci wodociągowe — magistrale i przyłącza

Wodociągi to sieć, w której bezwykopowość rozwija się szczególnie szybko z powodu wieku istniejącej infrastruktury. Wiele polskich miast ma rurociągi z lat 60.–70., które wymagają wymiany. Wymiana metodą wykopową w gęstej zabudowie to projekt na miesiące — bezwykopowo można to zrobić w tygodnie. Charakterystyka:

• Średnice od DN 80 (przyłącza domowe) do DN 1200 (magistrale międzymiejskie).
• Materiały: stal, żeliwo, PE, PVC — w zależności od ciśnienia roboczego i właściwości wody.
• Często wymagana wymiana lub renowacja istniejącej rury.

Technologie:

• HDD dla nowych tras.
• Przeciski dla krótkich przepustów pod drogami.
• Mikrotuneling dla magistral o dużych średnicach.
• Bursting (rozsadzanie) dla wymiany istniejącej rury na nową, większą.
• Sliplining i CIPP (relining) — technologie renowacji wewnętrznej, gdy nie wymieniamy rury, tylko wzmacniamy istniejącą.

Sieci kanalizacyjne — sanitarne i deszczowe

Kanalizacja to specyficzny segment, w którym kluczowa jest precyzja położenia rury — sieć grawitacyjna wymaga zachowania spadku rzędu 1–5 mm na metr. Małe odchyłki położenia powodują problemy z przepływem, zalegającym osadem, zatorami. Z tego powodu dla kanalizacji najczęściej stosuje się mikrotuneling — z bardzo wysoką precyzją położenia. HDD jest stosowany rzadziej, głównie dla rurociągów ciśnieniowych (np. tłocznych z przepompowni). Przeciski — głównie dla krótkich przepustów osłonowych pod drogami. Innym specyficznym podsegmentem jest renowacja kanalizacji metodami CIPP (Cured In Place Pipe) — wprowadzanie do istniejącej rury elastycznego rękawa, który po wprowadzeniu utwardza się parą lub ultrafioletem, tworząc nową rurę wewnątrz starej. To technologia, w której polski rynek ma już dziesiątki lat doświadczenia.

Sieci ciepłownicze — preizolowane rurociągi

Sieci ciepłownicze, szczególnie w dużych miastach, modernizuje się z rurociągów kanałowych na nowoczesne preizolowane. Te ostatnie często instaluje się bezwykopowo — szczególnie dla magistral. Specyfika tej aplikacji:

• Duże średnice (typowo DN 150–600).
• Wysokie wymagania szczelności (woda gorąca pod ciśnieniem).
• Wymagania izolacyjne (rurociąg preizolowany ma własną izolację z PUR).
• Konieczność zachowania bezpiecznych odległości od innych sieci.

Technologie głównie HDD i mikrotunelowanie, dla krótkich przepustów — przeciski.

Geotechnika — pale, mikrocale, drenaże

Bezwykopowe technologie znajdują też zastosowanie poza klasyczną instalacją sieci — w geotechnice. Kilka popularnych aplikacji: Pale CFA (Continuous Flight Auger). Wykonywanie pali fundamentowych za pomocą długich świdrów ślimakowych, które wiercą w gruncie pionowo. Świdry o średnicach Ø100–Ø1200 mm, z przelotowym rdzeniem do podawania betonu pod ciśnieniem bezpośrednio na dno otworu. Technologia bardzo popularna w Polsce, szczególnie w budownictwie deweloperskim, drogowym i mostowym. Profesjonalny osprzęt wiertniczy CFA — wiertnice WR z momentem obrotowym do 36 000 Nm, świdry ślimakowe w pełnym zakresie średnic, głowice obrotowe i adaptacje pod koparki o masie 8–40 ton — jest kluczowy dla wydajności tej technologii. Doświadczona ekipa z dobrze dopasowanym osprzętem wykonuje kilkanaście pali na zmianę przy sprzyjających warunkach gruntowych. Mikrocale. Małe pale wiercone do wzmacniania fundamentów istniejących budynków, na obszarach trudnych dostępu (wnętrza budynków, ciasne podwórka). Drenaże poziome. Dla osuszania osuwisk, terenów zalewowych, rurociągów wody gruntowej. Iniekcje gruntowe. Wprowadzanie zaczynu cementowego pod ciśnieniem dla poprawy parametrów wytrzymałościowych gruntu.

Rurociągi specjalne — pod rzekami i terenami chronionymi

Bezwykopowość jest często jedyną dopuszczoną technologią dla projektów przekraczających:

• Duże rzeki i jeziora.
• Tereny chronione (parki narodowe, rezerwaty, obszary Natura 2000).
• Tereny historyczne (centra miast pod ochroną konserwatorską).
• Linie kolejowe pod nadzorem PKP PLK.
• Drogi krajowe i ekspresowe pod nadzorem GDDKiA.
• Lotniska i tereny wojskowe.

Każdy z tych obiektów ma własne wymagania i procedury uzgodnień. Konkretne case studies z realizacji takich projektów pokazują, że dobrze przygotowane studium wykonalności i wybór odpowiedniej technologii decydują o sukcesie projektu.

Trendy — co dalej z bezwykopowością

Branża rozwija się w kilku kierunkach:

• Coraz mniejsze maszyny. Gęsta zabudowa miejska wymaga sprzętu, który da się ustawić na placu o wymiarach kilku metrów na kilka metrów.
• Coraz większe maszyny. Z drugiej strony — magistralne projekty (gaz, elektroenergetyka, woda) wymagają sprzętu o coraz większym zasięgu i większych średnicach.
• Telematyka i cyfryzacja. Maszyny coraz częściej wyposażone w systemy zdalnej diagnostyki, telemetrii GPS, automatycznej rejestracji parametrów dla dokumentacji powykonawczej.
• Nowe materiały rurowe. Rury z polimerów wzmacnianych włóknami, ceramiczne, kompozytowe — każde otwiera nowe możliwości techniczne.
• Zrównoważony rozwój. Bezwykopowość sama w sobie jest „eco-friendly" w porównaniu z wykopem, ale rosnące wymagania środowiskowe (CO₂, hałas, drgania, gospodarka urobkiem) są silnym czynnikiem rozwojowym.

Polski rynek — pozycja krajowych producentów

Polski rynek maszyn bezwykopowych jest dwupoziomowy. Z jednej strony — silna obecność dużych zachodnich producentów (Vermeer, Ditch Witch, Herrenknecht, TT Technologies). Z drugiej — kilkudziesięciu polskich producentów, którzy z roku na rok zwiększają udział, oferując maszyny często konkurencyjne technicznie, a wyraźnie tańsze i bliższe serwisowo. Eksport polskich maszyn na rynki Niemiec, Austrii, Skandynawii potwierdza, że jakość może iść w parze z ceną. Kamarch z Wielkich Dróg od 2008 roku produkuje maszyny przeciskowe serii RM, a od 2013 roku jako spółka rozszerza ofertę o pełen zakres maszyn i osprzętu dla branży bezwykopowej i geotechnicznej. W portfolio znajdują się też podajniki i przenośniki ślimakowe i śrubowe — korytowe, rurowe, wielowałowe i ciężkoprzemysłowe — niezbędne dla wykonawców obsługujących większe place budowy z transportem urobku, kruszywa, cementu czy materiałów do iniekcji gruntowych. Klienci to zarówno polskie firmy wykonawcze, jak i kontrahenci z Niemiec, Austrii i Skandynawii.

Podsumowanie

Bezwykopowa instalacja sieci to dziś nie alternatywa — to standard. Każda dziedzina infrastruktury liniowej (telekomunikacja, energetyka, gaz, woda, kanalizacja, ciepłownictwo) korzysta z odpowiednich dla siebie technologii bezwykopowych. Dobrze dobrana technologia oszczędza czas, pieniądze i zmniejsza wpływ na środowisko. Źle dobrana — generuje koszty, których można uniknąć. Kluczem do sukcesu projektu jest profesjonalna konsultacja przed rozpoczęciem prac, dobry projekt, sprawdzony wykonawca i właściwie dobrana maszyna. Po szczegółowe konsultacje i ofertę dotyczącą maszyn dla bezwykopowych przekroczeń terenowych zapraszamy do bezpośredniego kontaktu.