Suplementacja a poród przedwczesny – jak zmniejszyć ryzyko dzięki DHA?

Co ciekawe, nauka pokazuje, że poziom DHA w organizmie matki ma znaczenie nie tylko dla układu nerwowego dziecka czy rozwoju mózgu, ale również może wpływać na czas trwania ciąży. Zbyt niski poziom kwasów omega-3 bywa kojarzony ze zwiększonym ryzykiem przedwczesnego porodu, a odpowiednia suplementacja, zwłaszcza DHA i EPA może to ryzyko realnie obniżyć.

Dlaczego kwasy omega-3 są tak ważne w czasie ciąży?

W czasie ciąży Twój organizm działa jak precyzyjnie zaopatrzony magazyn, z którego rosnące dziecko pobiera wszystko, czego potrzebuje prawidłowego rozwoju. Wśród tych "towarów" szczególną rolę odgrywają wielonienasycone kwasy tłuszczowe z grupy omega-3, a zwłaszcza kwas DHA. Dlaczego właśnie one są niezastąpione?

Można to porównać do budowy domu. Płód to powstający budynek, a kwas DHA to specjalistyczny, wysokiej jakości materiał niezbędny do stworzenia najbardziej skomplikowanych instalacji - układu nerwowego i wzroku. Ponieważ Twój organizm nie wytwarza DHA w wystarczającej ilości, musi on zostać dostarczony z zewnątrz (z dietą lub suplementami), aby rozwój dziecka przebiegał prawidłowo i optymalnie wspierał funkcje mózgu i oczu.

DHA stanowi główny element strukturalny mózgu (aż 60% kory mózgowej!) oraz siatkówki oka (95%). Największe zapotrzebowanie na ten składnik przypada na trzeci trymestr ciąży (między 26. a 40. tygodniem). To wtedy mózg maluszka rozwija się najintensywniej, kształtują się funkcje poznawcze, mowa oraz ostrość widzenia.

Więcej rzetelnych informacji na temat różnych składników odżywczych niezbędnych w trakcie ciąży, można znaleźć na stronie: prenatale.pl

W jaki sposób DHA zmniejsza ryzyko porodu przedwczesnego?

Choć naukowcy wciąż badają molekularne szczegóły tego procesu, wiadomo już, że DHA działa na organizm ciężarnej jak naturalny "stabilizator". Jak dokładnie DHA pomaga utrzymać ciążę?

• Przywraca równowagę i łagodzi stany zapalne. W organizmie istnieje naturalna równowaga między kwasami tłuszczowymi omega-6 a omega-3. Nadmiar omega-6 może sprzyjać stanom zapalnym, natomiast kwasy omega-3, w tym DHA, działają przeciwzapalnie.Gdy proporcje przesuną się na korzyść omega-6, rośnie ryzyko przedwczesnego porodu. Dostarczając odpowiednią ilość DHA, przywracasz równowagę i hamujesz procesy zapalne, które mogłyby wywołać wcześniejszą akcję porodową.

• Chroni łożysko i zmniejsza ryzyko stanu przedrzucawkowego. DHA wspiera prawidłowe funkcjonowanie łożyska, ograniczając obumieranie jego komórek i poprawiając jego kondycję. Zdrowe łożysko zmniejsza ryzyko stanu przedrzucawkowego – powikłania, które często zmusza lekarzy do wcześniejszego zakończenia ciąży, aby chronić życie mamy i dziecka.

• Konkretne liczby, które dają nadzieję. Efekty tego działania są mierzalne. Badania wskazują, że odpowiednia podaż DHA może zmniejszyć ryzyko porodu przedwczesnego o ponad 85%. Dodatkowo w grupach stosujących suplementację odnotowano średnie wydłużenie ciąży o niemal 3 dni. Choć wydaje się to niewiele, dla wcześniaka te dodatkowe 72 godziny w brzuchu mamy mogą być niezwykle ważne dla dojrzewania płuc i produkcji surfaktantu - substancji niezbędnej do samodzielnego oddychania.

Jakie są źródła DHA?

Skoro wiemy już, jak ważny jest ten składnik, musimy wiedzieć, gdzie go szukać. Nasz organizm nie potrafi wytworzyć go w wystarczających ilościach, dlatego musimy dostarczać go z zewnątrz. Źródła DHA można podzielić na trzy główne grupy: naturalne produkty zwierzęce, roślinne prekursory oraz specjalistyczne wsparcie w postaci suplementów.

Najbogatszym, naturalnym źródłem DHA są ryby żyjące w zimnych wodach morskich i oceanicznych. To właśnie tłuszcz rybi jest skarbnicą kwasów omega-3. Do gatunków szczególnie polecanych należą:

• Śledź, makrela, łosoś – klasyki bogate w zdrowe tłuszcze.

• Sardynki – małe ryby, które są bezpieczniejszym wyborem, ponieważ ze względu na krótki cykl życia gromadzą znacznie mniej zanieczyszczeń niż duże drapieżniki.

Ważna uwaga dla przyszłych mam. Choć tuńczyk również zawiera sporo DHA, może kumulować metylortęć, dlatego w ciąży należy go spożywać ostrożnie. Bezpieczniej jest wybierać mniejsze gatunki ryb.

Słyszy się, że olej lniany, rzepakowy czy orzechy włoskie to świetne źródło omega-3. To prawda, ale zawierają one kwas ALA (kwas alfa-linolenowy), który jest jedynie prekursorem DHA. Organizm musi przekształcić ALA w DHA, a proces ten jest bardzo mało wydajny. Choć kobiety radzą sobie z tym procesem nieco lepiej niż mężczyźni, to w czasie ciąży, gdy zapotrzebowanie na DHA jest szczególnie wysokie, poleganie wyłącznie na oleju lnianym czy orzechach nie wystarczy. Bezpośrednie dostarczanie gotowego DHA jest bardzo ważne.

Co ciekawe, ryby zawierają DHA, ponieważ zjadają algi, które są pierwotnym źródłem tego kwasu Dlatego mikroalgi i produkty z wodorostów stanowią doskonałe, roślinne źródło DHA Dla osób, które nie jedzą ryb lub obawiają się zanieczyszczeń, najlepszym wyborem są:

• Oleje z alg morskich – idealne dla wegan i wegetarian.

• Wysokiej jakości oleje rybne (w kapsułkach lub płynie).

W suplementach DHA występuje zazwyczaj w formie trójglicerydów (w olejach rybnych) lub fosfolipidów (w oleju z kryla), co wpływa na ich dobrą przyswajalność.

Jakie są zalecane dawki DHA?

W świecie suplementacji łatwo o zawrót głowy od nadmiaru liczb i jednostek. Jeśli zastanawiasz się, ile dokładnie DHA powinnaś przyjmować, odpowiedź brzmi: "to zależy". Od czego? Przede wszystkim od Twojej diety i historii medycznej.

Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników oraz eksperci ds. żywienia opracowali jasne wytyczne, które pomogą Ci dobrać odpowiednią dawkę.

Jeśli jesteś w ciąży lub karmisz piersią i Twoja dieta jest bogata w ryby (jesz je przynajmniej 2 razy w tygodniu), Twoje absolutne minimum to 200 mg DHA dziennie. To baza niezbędna do wspierania podstawowych funkcji życiowych płodu.

Bądźmy szczerzy, większość z nas nie spożywa ryb w wystarczających ilościach. Jeśli rzadko gościsz je na talerzu, powinnaś zwiększyć dawkę suplementacji. Eksperci zalecają wówczas przyjmowanie od 400 do 600 mg DHA dziennie.

Sytuacja zmienia się diametralnie, jeśli istnieje u Ciebie ryzyko przedwczesnego porodu. W takim przypadku DHA staje się elementem terapii prewencyjnej. Zalecana dawka wzrasta wówczas do 1000 mg DHA dziennie. Jest to ilość bezpieczna , a może realnie wydłużyć czas trwania ciąży.

Kiedy należy rozpocząć suplementację DHA?

Wiele przyszłych mam zastanawia się, czy na przyjmowanie DHA nie jest „za wcześnie” lub „za późno”. Odpowiedź ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników (PTG) jest jednak jednoznaczna: im wcześniej, tym lepiej.

Najkorzystniej jest rozpocząć suplementację DHA już w pierwszym miesiącu ciąży. Dlaczego tak wcześnie, skoro mózg dziecka rośnie najszybciej pod koniec ciąży? Chodzi o przygotowaniezapasów. Twój organizm potrzebuje czasu, aby nasycić się kwasami tłuszczowymi i zgromadzić odpowiedni poziom DHA w organizmie, który później zostanie przekazany dziecku.

Wczesny start to inwestycja, która zwraca się z nawiązką w drugiej połowie ciąży.

• Po około 20. tygodniu ciąży zapotrzebowanie płodu na DHA gwałtownie rośnie.

• W trzecim trymestrze następuje szczyt, to okres krytycznej akumulacji. W trzecim trymestrze płód pobiera z krwi matki duże ilości DHA, kluczowego dla dynamicznego wzrostu mózgu i oczu.”

Jeśli zadbałaś o suplementację od początku, Twój organizm jest na to gotowy. Zapewniasz dziecku stabilny dopływ budulca, a sobie chronisz przed wyczerpaniem własnych rezerw.

DHA a poród przedwczesny - podsumowanie

Suplementacja DHA w ciąży to prosty, a jednocześnie skuteczny sposób, aby wspierać prawidłowy przebieg ciąży i zmniejszyć ryzyko porodu przedwczesnego. Odpowiedni poziom tego kwasu omega-3 wpływa zarówno na rozwój mózgu i układu nerwowego dziecka, jak i na czas trwania ciąży.

Jeśli rzadko jesz tłuste ryby, suplementacja DHA może okazać się niezbędna. Najważniejsze jednak, aby decyzję o dawkowaniu podjąć wspólnie z lekarzem lub położną, dzięki temu DHA stanie się bezpiecznym i skutecznym elementem Twojej codziennej troski o zdrowy rozwój maluszka. Każdy dodatkowy dzień ciąży ma znaczenie, a Ty masz wpływ na to, by tych dni było jak najwięcej.

Bibliografia:

1. Wendołowicz A., Stefańska E., Ostrowska L. Żywienie kobiet w okresie ciąży. Med. Og Nauk Zdr. 2014; 21(3): 341–345. doi: 10.5604/20834543.1124669.

2. Mirowski A., Jachnis A. Kwas dokozaheksaenowy – składnik odżywczy o kluczowym znaczeniu w okresie ciąży. Część II. Suplementacja kwasu dokozaheksaenowego. Życie Weterynaryjne. 2017; 92(1): 46.

3. Stepanow K. P., Liput M. Rola kwasu dokozaheksaenowego (DHA) w prawidłowym rozwoju i funkcjonowaniu mózgu oraz siatkówki. Zeszyty Naukowe Towarzystwa Doktorantów UJ Nauki Ścisłe. 2018; 17 (2): 7–43. DOI: 10.26361/ZNTDSc.09.2018.17.01.

4. Suplementacja kwasem dokozaheksaenowym (DHA), ForumGinekologii.pl, [online] Dostępny pod adresem: https://www.forumginekologii.pl/artykul/suplementacja-kwasem-dokozaheksaenowym-dha [dostęp: 20.11.2025].

5. Zimmer M., Sieroszewki P, Oszukowski P i in., Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące suplementacji u kobiet ciężarnych. Ginekol Pol. 2020; 91(10):644-653