materiały partnera
W gąszczu dostępnych na rynku preparatów, konsument często staje przed wyzwaniem wyboru produktu, który rzeczywiście spełni swoje obietnice i przyniesie oczekiwany efekt fizjologiczny. Wybór suplementu diety opartego na solidnych, opublikowanych badaniach klinicznych jest jedyną metodą na zminimalizowanie ryzyka zakupu nieskutecznego produktu oraz uniknięcie potencjalnych zagrożeń dla zdrowia. Jak więc wybierać suplementy diety i na jakie aspekty zwrócić szczególną uwagę?
Należy wyraźnie zaznaczyć, że suplementy diety, w przeciwieństwie do produktów leczniczych, nie mają obowiązku przechodzenia wielofazowych, randomizowanych badań klinicznych, które są wymagane do potwierdzenia skuteczności terapeutycznej. Weryfikacja jakości i efektywności w przypadku suplementów opiera się często na badaniach prowadzonych przez niezależne ośrodki badawcze lub uczelnie, dotyczące surowców użytych do produkcji, a nie gotowego produktu końcowego.
Istotne dla oceny są badania z zakresu biodostępności. Analizują one, jak duża część substancji aktywnej faktycznie zostaje wchłonięta do krwiobiegu i wykorzystana przez organizm. Producenci opierają się na badaniach in vitro (laboratoryjnych) oraz in vivo (na żywym organizmie), które potwierdzają, że np. dany chelat minerału ma wyższą przyswajalność niż jego forma tlenkowa.
Ponadto, w przypadku zaawansowanych i renomowanych preparatów, prowadzone są badania, które potwierdzają standaryzację ekstraktu. Taka standaryzacja gwarantuje, że każda partia zawiera tę samą, określoną ilość substancji czynnej, a nie tylko zmieloną roślinę. Oparcie się na preparatach, których składniki aktywne mają mocne wsparcie w publikacjach naukowych (np. w bazach PubMed), jest najlepszym dowodem ich potencjalnej skuteczności.
Kwestia kontroli suplementów diety jest inna niż w przypadku leków. W Polsce nadzór nad suplementami diety sprawuje Główny Inspektorat Sanitarny (GIS), ponieważ są one prawnie klasyfikowane jako środki spożywcze, a nie produkty lecznicze. Procedura wprowadzania suplementu do obrotu polega na zgłoszeniu – producent lub podmiot odpowiedzialny ma obowiązek poinformowania GIS o wprowadzeniu produktu, przedstawiając jego skład i etykietę.
GIS prowadzi następnie weryfikację. W jej trakcie sprawdza, czy dany produkt faktycznie spełnia definicję suplementu diety oraz, czy nie zawiera składników niedozwolonych lub szkodliwych. Należy jednak pamiętać, że GIS nie prowadzi badań klinicznych potwierdzających deklarowaną skuteczność. Kontrola nie ma charakteru rejestracyjnego, jak w przypadku leków nadzorowanych przez Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych.
Samodzielna weryfikacja jakości suplementu diety wymaga krytycznego podejścia do informacji marketingowych i skupienia się na faktach naukowych. Przede wszystkim należy dokładnie przeanalizować etykietę produktu. Renomowany producent powinien podawać nie tylko nazwę składnika, ale także jego formę chemiczną oraz standaryzację (np. "ekstrakt z kurkumy standaryzowany na 95% kurkuminoidów"). Taki poziom szczegółowości świadczy o wysokiej dbałości o jakość. Co istotne, na rynku dostępne są także suplementy diety przebadane klinicznie, o czym producenci informują na opakowaniach.
Warto szukać informacji o posiadaniu przez producenta certyfikatów Dobrej Praktyki Produkcyjnej (GMP) lub HACCP, które potwierdzają, że proces wytwarzania jest ściśle kontrolowany. Należy również unikać produktów oznaczonych jako "zastrzeżone mieszanki" (proprietary blends), ponieważ w ich przypadku producent ukrywa dokładne ilości poszczególnych składników, uniemożliwiając ocenę terapeutyczną.
Weryfikacji powinno podlegać także, czy dany surowiec ma potwierdzenie w niezależnych publikacjach naukowych (dostępnych np. w bazach Medline/PubMed) w dawce zbliżonej do tej, która jest zawarta w suplemencie.
Konsultacja z lekarzem lub dietetykiem klinicznym przed rozpoczęciem suplementacji jest zdecydowanie zalecana, zwłaszcza jeśli ma ona charakter długotrwały lub dotyczy wielu preparatów jednocześnie. Takie działanie jest bardzo ważne w celu wykluczenia ryzyka interakcji farmakologicznych.
Wiele popularnych suplementów, w tym witamina E, dziurawiec, lub silnie skoncentrowane ekstrakty roślinne, mogą wpływać na metabolizm leków przyjmowanych na stałe, zmieniając ich stężenie we krwi i potencjalnie znosząc ich efekt leczniczy lub zwiększając toksyczność. Informacje o tym opublikowało między innymi Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne.
Specjalista pomoże również w ustaleniu, czy faktycznie istnieje niedobór danego składnika, opierając się na badaniach laboratoryjnych i analizie stanu zdrowia. Suplementacja celowana, oparta na obiektywnych danych, jest znacznie bardziej efektywna i bezpieczna niż przyjmowanie preparatów bez wyraźnej potrzeby. Konsultacja jest bezwzględnie konieczna dla kobiet w ciąży, matek karmiących, dzieci oraz osób z przewlekłymi chorobami metabolicznymi, takimi jak cukrzyca lub choroby nerek.
