W Hotelu Copernicus 21 lutego 2023 r. w trakcie trwania obrad Światowego Kongresu Kopernikańskiego przedstawiciele kilku państw podpisali Deklarację Toruńską.

W uroczystości podpisania Deklaracji Toruńskiej uczestniczył prezydent Torunia Michał Zaleski. Wcześniej odbyła się debata ministrów edukacji i nauki oraz ambasadorów krajów z całego świata.

Wśród jej uczestników byli przedstawiciele Polski, Wielkiej Brytanii, Malty, Czech, Słowacji, Ukrainy, Gruzji, Rwandy i Iraku. Uczestnicy dyskusji rozmawiali m. in. o mechanizmach gwarantujących swobodę prowadzenia badań naukowych, publikowania ich wyników oraz poddawania krytyce naukowej.Przedmiotem debaty było także planowane podpisanie Deklaracji Toruńskiej.

- Jest to deklaracja wolności nauki. Powszechnie wiemy, że nie ma możliwości odkrywania prawdy bez wolności. Polska była i pozostaje miejscem wolności. W Toruniu, w miejscu szczególnym, chcemy raz jeszcze powtórzyć, że sensem nauki jest odkrywanie prawdy

 – powiedział minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek, który sygnował dokument.Minister Czarnek podziękował za przybycie i współudział w podpisaniu deklaracji przedstawicielom innych państw.

Podpisanie Deklaracji Toruńskiej było szczególnym rodzajem upamiętnienia 550. rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika oraz głosem potwierdzającym miejsce jego dokonań w historii.

W Deklaracji Toruńskiej czytamy m.in.: - Zwieńczeniem Jego wszechstronnych zainteresowań naukowych, było przedstawienie teorii heliocentrycznej budowy Układu Słonecznego, która doprowadziła do jednego z najważniejszych przełomów w historii nauki.

Badania naukowe, których wynikiem są nierzadko zdumiewające ustalenia, mogą dokonywać się tylko w warunkach zapewnienia uczonym pełnej swobody prowadzenia takich działań, nieskrępowanej możliwości ogłaszania wyników tych badań, ale także nieograniczanych w żaden sposób możliwości poddawania ogłaszanych wyników badań rzetelnej i krytycznej debacie naukowej. Tylko w takiej atmosferze, możliwy jest prawdziwy rozwój nauki, a w ślad za tym rozwój narodów i państw. Jako ministrowie odpowiedzialni za warunki dla prowadzenia badań naukowych w swoich państwach, w 550. rocznicę urodzin Mikołaja Kopernika, deklarujemy, iż będziemy podejmować wszelkie działania, aby zapewnić wolność prowadzenia badań naukowych oraz swobodę krytyki i debaty naukowej.

Deklarację podpisali: minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek, charge d'affairs ambasady Wielkiej Brytanii w Polsce James Hughes, sekretarz stanu ministerstwa edukacji, nauki, badań i sportu Słowacji Michal Fedák, konsul Republiki Malty Agnieszka Gloria Kamińska, minister edukacji i nauki Gruzji Mikheil Chkhenkeli, sekretarz stanu w ministerstwie edukacji, młodzieży i sportu Republiki Czeskiej Ondrej Andrys, zastępca ministra szkolnictwa wyższego i badań Iraku Hayder Abed Dhahad Al-Rubaye, ambasador Republiki Rwandy w Polsce Anastase Shyaka oraz wiceminister edukacji i nauki Ukrainy Oleksii Shkuratov.