Zwolnienie lekarskie, jak sama nazwa wskazuje, ma służyć leczeniu. Nie wszyscy jednak traktują tę zasadę równie dosłownie. Jedni podczas L4 odpoczywają i dochodzą do zdrowia, inni znajdują czas na remont, wesele, wyjazd, a nawet pracę. ZUS zagląda więc nie tylko do dokumentacji medycznej. W pierwszym półroczu 2026 roku kontrole i ustawowe obniżenia świadczeń przyniosły w Kujawsko-Pomorskiem efekt przekraczający 7,7 mln zł.
::addons{"type":"facebook-encouragement"}
Skala kontroli była spora. W ciągu sześciu miesięcy oddziały ZUS w Toruniu i Bydgoszczy przeprowadziły ponad 15 tys. kontroli zwolnień lekarskich.
Ich efektem było wstrzymanie 534 zasiłków na łączną kwotę ponad 920,6 tys. zł. Do tego doszło 6,8 mln zł wynikające z obniżenia świadczeń po ustaniu zatrudnienia. Łącznie w regionie daje to ponad 7,7 mln zł.
Kontrole prowadzone przez ZUS mają dwa podstawowe wymiary. Pierwszy dotyczy samej niezdolności do pracy. Lekarz orzecznik może sprawdzić, czy stan zdrowia nadal uzasadnia przebywanie na zwolnieniu. Nie zawsze oznacza to konieczność stawienia się na osobiste badanie.
– Kontrola może odbyć się także na podstawie dokumentacji medycznej, na podstawie której wystawiono zwolnienie. O sposobie jej przeprowadzenia decyduje lekarz orzecznik
– wyjaśnia Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim.
Jeżeli lekarz orzecznik stwierdzi, że dana osoba odzyskała już zdolność do pracy, zwolnienie może zostać skrócone.
Drugi rodzaj kontroli dotyczy tego, co właściwie robimy podczas L4. ZUS sprawdza, czy osoba pobierająca świadczenie nie wykonuje pracy zarobkowej albo nie podejmuje aktywności sprzecznej z celem zwolnienia. Takie kontrole mogą prowadzić również pracodawcy zgłaszający do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 osób.
Samo wyjście z domu nie oznacza jeszcze, że ktoś niewłaściwie wykorzystuje zwolnienie. To istotne, bo wokół kontroli L4 narosło sporo mitów. Osoba przebywająca na zwolnieniu może pójść do lekarza, apteki, na badania lub rehabilitację. Może zrobić podstawowe zakupy czy odprowadzić dziecko do przedszkola, szczególnie jeżeli nie ma nikogo, kto mógłby ją w tym wyręczyć.
W uzasadnionych sytuacjach dopuszczalny może być również udział w pogrzebie bliskiej osoby czy załatwienie pilnej sprawy urzędowej.
Granica przebiega tam, gdzie zaczyna się praca zarobkowa albo aktywność sprzeczna z leczeniem i powrotem do zdrowia. I tutaj katalog pomysłów kontrolowanych osób robi się znacznie ciekawszy.
ZUS podał przykłady z województwa kujawsko-pomorskiego. Niektóre trudno uznać za typowe spędzanie czasu na rekonwalescencji. Jedna z ubezpieczonych podczas pobierania zasiłku chorobowego i opiekuńczego wykonywała obowiązki członka personelu pokładowego samolotu.
Inny kontrolowany podczas L4 zajmował się branżą budowlaną. Co więcej, nie robił tego szczególnie dyskretnie – reklamował się na Instagramie jako podwykonawca robót budowlanych.
Kolejna osoba podczas zwolnienia przeprowadziła sesję terapeutyczną z pacjentem.
ZUS zakwestionował również zasiłek opiekuńczy pobierany na dziecko. Problem polegał na tym, że w czasie, gdy rodzic miał sprawować nad nim opiekę, dziecko chodziło do szkoły. Kontrolerzy spotykają się także z osobami, które w czasie L4 wyjeżdżają na wypoczynek, uczestniczą w weselach i meczach, remontują mieszkania, budują domy, naprawiają dachy, malują czy wykonują większe prace w ogrodzie. Krótko mówiąc – czasami rekonwalescencja okazuje się wyjątkowo pracowita.
ZUS przypomina też o ważnej zasadzie. Adnotacja „chory może chodzić” nie jest przepustką do dowolnego wykorzystywania czasu na zwolnieniu. Niezależnie od tego, czy lekarz zaznaczył, że pacjent powinien leżeć, czy może chodzić, L4 nadal ma służyć leczeniu.
Jeżeli podczas kontroli okaże się, że ubezpieczony pracował zarobkowo albo wykorzystywał zwolnienie niezgodnie z jego celem, może stracić zasiłek chorobowy za cały okres objęty konkretnym zwolnieniem. Jeśli pieniądze zostały już wypłacone, trzeba będzie je zwrócić.
W pierwszej połowie 2026 roku ZUS przeprowadził w kraju 219,7 tys. kontroli. W ich następstwie wstrzymano 10,5 tys. zasiłków o wartości przekraczającej 18,5 mln zł. Kolejne 143,6 mln zł stanowiły obniżenia świadczeń po ustaniu zatrudnienia.
Łączny efekt finansowy wyniósł 162,2 mln zł.
Trzeba przy tym zaznaczyć, że cała ta kwota nie pochodzi z przyłapania pracowników na niewłaściwym wykorzystywaniu L4. Obejmuje także ustawowe ograniczanie wysokości świadczeń chorobowych wypłacanych po ustaniu tytułu ubezpieczenia.
Od 1 stycznia 2027 roku zmienią się zasady dotyczące osób zatrudnionych jednocześnie w kilku miejscach. Jeżeli pozwolą na to stan zdrowia oraz charakter wykonywanych obowiązków, lekarz będzie mógł – na wniosek ubezpieczonego – wystawić zwolnienie tylko dla jednego miejsca pracy.
W praktyce będzie więc możliwa sytuacja, w której pracownik legalnie pozostanie na L4 u jednego pracodawcy, a u drugiego nadal będzie wykonywał swoje obowiązki. Do końca 2026 roku warto jednak pamiętać o podstawowej zasadzie: L4 to zwolnienie lekarskie, a nie dodatkowa pula urlopu.
0
0
0
0
0
0
Dodaj komentarz 
Redaktor naczelny portalu Dzień Dobry Toruń od 2022 roku
Zobacz profil autora →